Aralar, EA y la izquierda abertzale han presentado en Iruñea la manifestación convocada para el 11 de febrero para decir “basta ya” a las medidas del Gobierno de Mariano Rajoy y para reivindicar otro modelo económico y social “basado en la soberanía política y económica”.

“La mejor forma de salir de esta crisis es profundizando en nuestra capacidad de decisión, porque la respuesta está en nuestras manos”, ha subrayado en rueda de prensa el secretario general de EA en Nafarroa, Maiorga Ramirez, aludiendo de esta forma al lema de la manifestación, que partirá a las 17:00 de la Plaza del Castillo de Iruñea.

Xabi Lasa (Aralar), en euskara, y Pernando Barrena (izquierda abertzale), en castellano, han leído en rueda de prensa un escrito en el que estas tres formaciones han considerado que en la actual crisis “las recetas del pasado no sirven” y es necesaria una respuesta “contundente” contra ellas.

Tras criticar las medidas del Gobierno de Mariano Rajoy, destinadas a su juicio a reducir el sector público, empeorar “más todavía” las condiciones laborales y abordar un proceso de centralización en el Estado español, han denunciado que, en Nafarroa, el Gobierno de UPN-PSN se dedica a aplicarlas “obedeciendo a los mercados y dando la espalda a la ciudadanía”.

“Admitiendo todos los EREs que le ponen encima de la mesa los empresarios, han conseguido que la cifra de parados llega a 42.000 personas, han privatizado la CAN y han minimizado la renta básica”, han denunciado.

A su juicio, el Gobierno de Nafarroa “ni siquiera muestra la dignidad de defender sus propias cuotas de autonomía y competencias, propiciando cambios sustanciales en la Constitución”. “En vez de defender la soberanía navarra nos lleva hacia la centralización y dependencia con el Estado”, han lamentado.

La Fiscalía de la AN ha solicitado 15 meses de cárcel para 18 aiararras por denunciar la ilegalización de la izquierda abertzale durante la sesión constitutiva del Ayuntamiento de Laudio en 2003.

Durante la última sesión del juicio, que esta tarde quedará visto para sentencia, el fiscal ha retirado la acusación que pesaba contra uno de los imputados al no existir pruebas de que estuviera presente en la Casa Consistorial el día de los hechos, 14 de junio de 2003.

Además, ha rebajado la petición contra el resto de acusados, que inicialmente era de tres años de cárcel, al considerar que tras nueve años de procedimiento es “irremediable” aplicar la atenuante de dilaciones indebidas.

El fiscal de la Audiencia Nacional española Miguel Ángel Carballo ha defendido ante el tribunal que los hechos son constitutivos de un delito de “coacciones terroristas” porque considera que los acusados llevaron a cabo “un acto perfectamente organizado para impedir que se celebrara el Pleno y tomaran posesión los concejales”.

Tras admitir que los actos enjuiciados “pueden estar rozando esta calificación o no”, el representante del Ministerio Público ha dado a la Sección Primera de la Sala de lo Penal la alternativa de condenar a los acusados a cinco meses de cárcel por un delito “contra Altos Organismos de la Nación”.

Por su parte, las defensas han solicitado la libre absolución de sus representados argumentando que en el vídeo de la sesión plenaria “no se ve ni el más mínimo amago de agresión” y que, como ha manifestado el fiscal, los hechos no pueden ser constitutivos de un delito de “coacciones terroristas”.

Los del PP “entraron a golpes”

En su declaración ante el tribunal, la mayoría de los imputados aseguró que soólo pretendían denunciar la exclusión de la izquierda abertzale de las elecciones locales. También añadieron que los electos del PP y sus escoltas “entraron a golpes” en el Salón de Plenos.

Los exalcaldes de Laudio Pablo Gorostiaga (izquierda abertzale) y Jon Karla Menoyo (PNV), que declararon en calidad de testigo, negaron que durante el citado pleno tuviera lugar agresión alguna por parte de los imputados, algo que han ratificado los policías municipales que hoy han prestado declaración.

Además de los delitos señalados, el fiscal solicita multas de 1.200 euros para cuatro de los procesados por una falta de lesiones, a lo que hay que añadir otros 300 por cabeza en concepto de responsabilidad civil. Las acusaciones particulares piden entre uno y seis años de cárcel.

Arrakastaz osatu ditu 25 urte Bertsozale Elkarteak, eta arrakasta horren gakoetako batzuk islatu zituen saio gustagarri batez ospatu zuen atzo Bertso Eguna Donostiako Kursaalean, 25 bertsolariren parte hartzearekin

Bertsozale Elkarteak 25 urte bete dituenez, bertsolaritzak izan lezakeen museoa jarri zieten gaitzat atzo Maialen Lujanbio, Odei Barroso eta Jexux Mari Irazuri Bertso Eguneko Kursaaleko saioaren amaieran, eta Lujanbiok eman zion errematea bertsolarien jardunari, publikoari konplize izaten jarraitzeko eskatuz:

Maialen Lujanbio

Publikoa ere gorde beharko da

zuek guztiak hain zuzen.

Baina nahiago de(g)u txaloak

beti berriak izan daitezen.

Txalo berri ugari jaso zuten bertsolariek saioan, maila ona izateaz gain hainbat gailur gogoangarri ere eskaini baitzituen.

Bertsozale Elkartearen 25 urteko ibilbidea sinbolizatzen zuten domino pieza handiak atzean zituela, Jon Azpillaga izan zen oholtzara agertzen aurreneko bertsolaria. «Munduko jaialdirik ederrenean» parte hartzeagatik pozik, lehen plaza duela 62 urte egin zuela ekarri zuen gogora, 1950ean, Amoroton, eta zutik dagoen bitartean jarraitzeko asmoa duela.

Dominoko piezak bezala, bertsolariek elkarren ondoan daude beti, eta bataren mugimenduak besteari eragiten dio. Elkarren arteko lotura estu horren erakusle izan zen hurrengo saioa, bakoitza belaunaldi bateko izanagatik elkar ondo hartzen eta ulertzen duten hiru bertsolari aritu baitziren: 25 urtekoa Beñat Gaztelumendi, 50ekoa Andoni Egaña, 75ekoa Imanol Lazkano.

Elkarri bizkarra emanda kantatzera behartuak, bertsolariek elkarri laguntzearen premia nabarmendu zuten Odei Barrosok eta Aitor Mendiluzek ondoren; eta domino piezen arteko loturaren metaforatik tiraka egoera soziopolitikoaz aritu ziren Aitor Sarriegi eta Nerea Elustondo.

Ondorengo saioak bideratu zuen ekitaldia umorearen esparrura, eta Julio Sotok barre algarak bereganatu zituen Oihana Bartra limurtzeko praktikan jarri zuen tranpa katalogoarekin.

Hortik aurrera, umorez zipriztinduak izan ziren unerik onenak. Bereziki bizia eta txalotua izan zen Imanol Lazkanok eta Amets Arzallusek puntuka egindako lana, ofizio erakustaldi aparta egin baitzuten biek, garai bateko tiragomen eta egungo nintendoen arteko antz eta aldeei txinpartak atereaz. Beste une goren batzuk ere izan ziren, hala nola Unai Iturriagak Maialen Lujanbiori, bertsolaritzaren burmuinaren funtzionamendua ikertzeko egindako proba batean, Biblia zortziko txiki batean laburtzeko eskatu zionekoa, adibidez; edo Sustrai Colinak Anjel Mari Peñagarikanori defentsa bakartzat atakea duela leporatu zionekoa; «Atakatzen ez duena / ez da defenditzen» izan zen Peñagarikanoren erantzuna.

Hala ere saiorik fresko eta biziena Onintza Enbeitak eta Amets Arzallusek egin zuten, zein bere rolean ondo sartuta egin ere: Enbeita —kablerik gabeko mikrofonoa eskuetan hara eta hona—, geldirik ez dagoen eta beti emozio berrien bila dabilen emakumea; Arzallus —mikrofono hankadunaren aurrean geldirik—, beti bere lekuan dagoen gizon serioa.

Saiatu zen Enbeita Arzallusen «kaosa» izaten.

Onintza Enbeita

Arrazionala eta

orekatua, klaro,

zuregan hori dena

oso garbi dago.

Baina konfundiduta

naukazu zeharo,

urduri jartzen zara

aurrean banago,

ta atzean banago,

askozaz gehiago.

Baina gizonak, Arzallusek, tinko eutsi zion bere jarrerari azkenera arte: «Bera orain hor goian / ta orain hor behean / imajina zazue / hau dena ohean».

Bertsolaritzaren balizko museoaren inguruko saioaren ostean, Maddi Sarasuak egin zuen azken agurra, parte hartu zuten 25 bertsolarien izenean, eta ondotik afaltzera joan ziren elkarrekin bertsolari eta bertsozaleak, egindako edo entzundako saioarekin gustura.

Arratsaldeko saioaren aurretik, Donostiako kaleetan aritu ziren bertsolariak. Euriari umorez aurre egiten eta Bertso Eguna, eguerdi partean ere, ospakizun bihurtzen asmatu zuten.

Zaila da, ia ezinezkoa, Jose Luis Alvarez Enparantza “Txillardegi”ren 82 urteak bat-batean laburbiltzea. Atzo lortu zuen, ordea, Donostiako Victoria Eugenian ezker abertzaleak antolatutako omenaldiak, haren ekarpen profesionalak eta pertsonalak hari hunkigarriaz ehunduz.

 Hiru hitz hautatu zituen ezker abertzaleko Pernando Barrenak Txillardegik nekaezin jorratu zuen ibilbidea deskribatzeko. “Euskal Herria helburu”. Xede horrek irudikatu zituen Jose Luis Alvarez Enparantzak (1929-2012, Donostia) egin zituen ekarpen guztiak; keinu txikienetik, lan handieneraino. Atzo, zendu zenetik justu bi aste igaro zirenean, ezker abertzaleak omenaldia egin zion hiri kutuna zueneko Victoria Eugenia antzokian. Era batera edo bestera, arrazoi honengatik edo harengatik maite zutenek berehala bete zituzten 900 eserlekuak. Gustatzen zitzaion bezala, denak abertzaleak, euskaltzaleak, denak bat eginda azken agurra ematera. “Abertzaleak nor bere aldetik joanda gureak egin du”, zioen maiz Txillardegik berak.

Eserlekuetan egon ziren, halaber, Abertzaleen Batasuna, EA, Alternatiba, Aralar, Egin Dezagun Bidea, Gazte Independentistak edota LAB sindikatuko ordezkariak. Euskal Herrian Euskaraz elkarteak ere ez zuen hutsik egin. “Hainbeste zor baitiogu…”, adierazi zuten.

Benetako konpromisoa, gutxi ikusten den horietakoa zuen, edo burugogortasuna agian, euskaldunoi hainbestetan egotzia… erakutsi zituzten aurreneko pasadizoak bere bizitza pertsonalaz mintzatu ziren. Horiek agerian utzi zuten amore ematen ez zuen horietako zela. Gurasoek euskaraz jakin bazekiten, baina Jose Luis semeari ez zioten irakatsi. Egoera hura oroitzean, “hau ez da posible!”, oihukatu zuen, bizitzan zehar eskaini zituen elkarrizketetako batean.

Pianoarekin antzeko zerbait gertatu zitzaion. Ama piano irakaslea izanik, instrumentu hura jotzen ikasi behar zuela ulertu zuen. “Hemen karrera praktikoak egin behar dira”, erantzun omen zion aitak. 17 urterekin politikaren gainean lehen kezkak agertu zituen, eta urtebetera bileretan parte hartzen hasi zen… baina ordurako pianoa jotzen ikasi zuen. Horregatik, atzo pianoa igo zuten agertokira, eta handik atera zen melodia goxoak jantzi zituen hitzaldi guztiak.

Kontu pertsonaletan gehiago sakondu zuen Ned Thomas kazetari galestarrak. “Uste dut zamaren, errepresioaren azpian gaudenean errazago identifikatzen dugula zer den gorroto duguna, baina berak, maite zuena erakusten zuen -adierazi zuen-. Bere eskutik egin nuen txotx eta berekin igo nintzen Igeldoko montaña rusara! Une hartan ume bilakatu ginen berriro”, esan zuen malenkoniaz.

Euskara eta aberria

Motel baina tente igo zen oholtzara Piarres Xarriton euskaltzain eta Txillardegiren lagun mina. Bastoiak agerian utzi zion adina eta aldi berean bizitza luzearen ondorioz bereganatutako eskarmentua. Txillardegiri “anaia” deitu zion, eta begirada jakintsua 60ko hamarkadara zuzendu zuen. Historiaz betetako kontakizuna bere lagun zenaren esaldi batekin amaitu zuen, bere ustez, honek definitzen baitzuen hobekien buruan zuena: “Ama Euskal Herria bada, euskaldunak, mendien bi aldeetakoak, anai-arrebak gara”.

Euskal Herriaren eta euskararen inguruan mintzatu zen baita ere Barrena, eta gogorarazi zuen Txillardegik orain guztiz arruntzat jotzen ditugun gauzak deskubritu zituela. “Berari esker jakin izan dugu gure barne muinean txertatuta daramagun euskararekiko atxikimenduak proiekzio zientifikoa ere baduela; eta baita kezka, konpromisoa eta ekinbidea bereizi ezinezko kontzeptuak direla ere gure garaiko euskaldunontzat. Zertarako aberri librea atzerriko hizkuntzaz arituko bada?”.

Une hunkigarrienetako bat EHEko kideak oholtzara igo zirenekoa izan zen, txalo zaparrada artean. Euskararen etorkizuna “lege eta prestigioaren bidez” bermatu beharra dagoela esan zuen Igone Lamarain kideak. “Euskarak euskaldun egiten gaitu, besteengandik ezberdintzen gaitu eta aldi berean munduko egiten gaitu. Gure omenaldia bere bideari jarraitzea da, euskaldun eta harro”, amaitu zuen.

Sakonki maitatua eta miretsia, batzuek ezin izan zuten omenaldira hurbildu, baina letra bidez lortu zuten azken agurra ematea. Bi eskutitz irakurri zituzten atzo, bata Gerry Adams Sinn Feineko presidentearena, eta bestea, Arnaldo Otegirena. Lehenak “lider ameslaria” deitu zion, eta “Irlandak sentitzen duen samina” helarazi zuen.

Laura Mintegi idazleak irakurri zituen bigarrenaren hitzak. Otegik “triste” zegoela onartu zuen. “Halako kolpeak intentsitate bereziarekin bizi dira ‘etxe’ hauetan. Agian joaten den bakoitzarekin konturatzen garelako, besteak beste, gure kartzelaldiarekin ere zenbait eta zenba- tekin lapurtzen dizkigutela azken solasak, harremanak, begiradak eta besarkadak”.

Hala ere, erantsi zuen ez zuela “tristuraren apologia” egin nahi eta maisuarengandik ikasitakoa goraipatu zuen. “Izugarrizko irakaspena izan da Euskal Herriarekiko erakutsitako zintzotasuna eta leialtasuna. Bai, leialtasuna, finean herriari zor diogulako, eta ez beste inori -irakurri zuen-. Zentzu honetan esan dezakegu sigla guztien gainetik herri honek dituen helburu estrategikoenganako behar dela leialtasuna”.

Azken txalo zaparrada Jone Forcada alargunarentzat eta haien seme-alabentzat izan zen. Malkoei eustea lortu zuten, ez ordea nahi adina eskertzeko hitzak. Senarra ekitaldien zalea ez zela oroitu zuen Forcadak eta hura ikustean, hainbeste laudoriorekin, «lotsa» sentituko zuela iritzi zuen. “Baina aldi berean, lotsaren gainetik, euskaltzale piloa ikustean, poza sentituko zuela ziur nago”.

Eusko Gudariak abestuz amaitu zen ekitaldia. Helburua, Barrenaren hitzetan, bide berberari jarraitzeko konpromisoa sentitzea zen. Begiak itxi zaizkio Txillardegiri baina bere betaurrekoek bertan diraute. Abertzale eta euskaltzaleei heldu zaie horiek janzteko ordua, etorkizuna hainbeste ikusi duten kristal horietatik ikusteko eta ikasteko.